W samym centrum Hrubieszowa, przy ulicy 3 Maja, stoi secesyjny budynek, który przez ponad sto lat pełnił różne funkcje – od siedziby spółki rolniczej, przez kwatery wojskowe, aż po współczesne centrum kultury. Dawny Syndykat Rolniczy to dziś Hrubieszowskie Centrum Dziedzictwa, miejsce otwarte dla każdego, kto szuka książki, informacji turystycznej czy po prostu przestrzeni do spotkań. To też jedyny przykład architektury secesyjnej w tym mieście.
- unikalna secesyjna architektura
- nowoczesna biblioteka z 34 tysiącami książek
- różnorodne wydarzenia kulturalne
- przestrzeń dla wszystkich grup wiekowych
- rewitalizacja z zachowaniem historycznego charakteru
Historia budynku i rola Syndykatu Rolniczego
Budynek powstał w 1914 roku, choć na fasadzie widnieje data 1920 – prawdopodobnie związana z rozbudową. Pierwotnie był parterowy, dopiero z czasem dobudowano piętro. Styl końcowej fazy secesji wyróżnia go spośród innych kamienic w Hrubieszowie – charakterystyczne detale architektoniczne i proporcje sprawiają, że trudno go przeoczyć.
Syndykat Rolniczy „Pług” działał tu jako spółka akcyjna, której głównym celem było wspieranie rolnictwa w powiecie hrubieszowskim. W statucie z 1922 roku zapisano, że zajmował się zakładaniem i nabywaniem zakładów rolniczo-technicznych, rozwojem przemysłu i handlu na terenie powiatu. W praktyce oznaczało to zaopatrywanie rolników w nawozy, ziarno siewne, narzędzia, a także prowadzenie działalności edukacyjnej.
W latach 1934-1936 w budynku mieszkał major Henryk Dobrzański „Hubal”, legendarny dowódca partyzancki, który służył wówczas jako kwatermistrz w 2 Pułku Strzelców Konnych w Hrubieszowie. Tablica pamiątkowa na ścianie frontowej przypomina o tym fragmencie historii.
Od ruiny do nowoczesnego centrum – rewitalizacja
Przez dziesięciolecia budynek podupadał. Jego stan z roku na rok się pogarszał, aż w 2017 roku narodził się pomysł kompleksowej rewitalizacji. Prace ruszyły w 2020 roku i trwały do końca listopada tego samego roku. Całkowita wartość inwestycji wyniosła około 18 milionów złotych, z czego ponad 7 milionów pochodziło z funduszy unijnych.
Remont prowadzono pod nadzorem konserwatora zabytków, zachowując secesyjny charakter budynku. Oprócz przebudowy wnętrz wykonano drogę dojazdową, trawniki, oświetlenie oraz plac zabaw i ogródek letni na tyłach. Zamontowano windę dla osób niepełnosprawnych. W lutym 2023 roku oficjalnie otwarto Hrubieszowskie Centrum Dziedzictwa – w pierwszym dniu odwiedziło je ponad dwieście osób.
Co znajdziesz w Hrubieszowskim Centrum Dziedzictwa
Prawie cały parter zajmuje Miejska Biblioteka Publiczna, która przeniosła tu księgozbiór liczący ponad 34 tysiące woluminów. To nowoczesna przestrzeń z wydzielonymi strefami dla dorosłych i dzieci, miejscami do pracy i czytania. Biblioteka organizuje spotkania autorskie, warsztaty, konferencje – zarówno lokalne, jak i ogólnopolskie.
W budynku mieści się także:
- Fundacja Kultury i Przyjaźni Polsko-Francuskiej im. Krystyny i Stefana Du Chateau
- Punkt Informacji Turystycznej
- Hrubieszowskie Centrum Wolontariatu
- Centrum Partnerstwa Publiczno-Społecznego
- Klub Seniora
To miejsce stworzone z myślą o integracji różnych grup mieszkańców – od najmłodszych po seniorów. Organizowane są tu zajęcia dla dzieci, spotkania dla rodziców, działania skierowane do organizacji pozarządowych.
Dla kogo jest Dawny Syndykat Rolniczy
Przede wszystkim dla tych, którzy interesują się historią lokalną i architekturą. Sam budynek wart jest obejrzenia – to w końcu jedyny secesyjny gmach w Hrubieszowie. Tablica upamiętniająca majora „Hubala” to dodatkowy punkt dla miłośników historii wojskowej.
Jeśli planujesz dłuższy pobyt w Hrubieszowie lub okolicy, warto zajrzeć do Punktu Informacji Turystycznej po materiały i porady. Biblioteka przyciągnie miłośników książek i tych, którzy szukają spokojnego miejsca do pracy czy nauki. Rodziny z dziećmi znajdą tu strefę zabaw i regularnie organizowane warsztaty.
Centrum to też dobra baza wypadowa do zwiedzania Hrubieszowa – znajduje się w samym środku miasta, przy głównej ulicy 3 Maja, w pobliżu innych zabytków i atrakcji.
Praktyczne informacje – godziny otwarcia i dojazd
Hrubieszowskie Centrum Dziedzictwa (Miejska Biblioteka Publiczna) znajduje się przy ulicy 3 Maja 10 w Hrubieszowie. Wstęp jest bezpłatny.
Godziny otwarcia:
- Poniedziałek: 8:00 – 16:00
- Wtorek: 11:00 – 19:00
- Środa: 8:00 – 16:00
- Czwartek: 11:00 – 19:00
- Piątek: 10:00 – 16:00
- Sobota: 10:00 – 14:00
Dojazd jest prosty – ulica 3 Maja to główna arteria miasta. Jeśli przyjeżdżasz samochodem, w okolicy znajdziesz miejsca parkingowe. Budynek jest dostosowany dla osób niepełnosprawnych – działa winda.
Na zwiedzenie samego budynku i krótkiej wizyty w Punkcie Informacji Turystycznej wystarczy 20-30 minut. Jeśli chcesz skorzystać z biblioteki, przeglądać wystawy czy uczestniczyć w wydarzeniach – zaplanuj godzinę lub więcej.
Kontakt: telefon 84 535 37 80, e-mail: [email protected]
Warto wiedzieć przed wizytą
Budynek jest czynną biblioteką i centrum społeczno-kulturalnym, nie muzeum. Nie ma tu przewodników ani oprowadzania – zwiedzanie polega na obejrzeniu secesyjnej architektury, tablicy pamiątkowej i ewentualnie skorzystaniu z dostępnych usług.
Jeśli interesujesz się historią regionu, warto połączyć wizytę z Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie, które znajduje się nieopodal. Tam dowiesz się więcej o dziejach miasta i powiatu.
Inwestycja w rewitalizację Syndykatu Rolniczego kosztowała około 13 milionów złotych na samą przebudowę, a ponad 4,3 miliona przeznaczono na wyposażenie i działania społeczne. To jedna z największych inwestycji kulturalnych w historii Hrubieszowa.
Dawny Syndykat Rolniczy to przykład udanej rewitalizacji zabytkowego budynku, który zamiast popadać w ruinę, zyskał nowe życie jako centrum kultury i spotkań. Dla turystów to przede wszystkim ciekawostka architektoniczna i punkt informacyjny, dla mieszkańców – ważna przestrzeń społeczna.