Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie to miejsce, które łączy w sobie kilka warstw. Z jednej strony regionalna placówka dokumentująca dzieje Ziemi Hrubieszowskiej, z drugiej – zabytkowy dworek z charakterem, który sam w sobie zasługuje na uwagę. Mieści się w barokowo-klasycystycznym dworku du Chateau przy ulicy 3 Maja 11, tuż naprzeciwko parku miejskiego.
Sama budowla wyróżnia się architekturą na tle miasta. Na frontonie widnieje data 1791, która może wskazywać na czas powstania lub przebudowy obiektu. Wcześniej w tym miejscu stał zamek zniszczony przez wojska Bohdana Chmielnickiego w 1648 roku. Dwór przez lata zmieniał właścicieli – jednym z nich był właśnie Stanisław Staszic, patron muzeum. Swoją obecną nazwę budynek zawdzięcza rodzinie du Chateau, która weszła w jego posiadanie pod koniec pierwszej połowy XIX wieku.
- ekspozycje archeologiczne z pradziejami regionu
- historia Hrubieszowa od średniowiecza
- sztuka ludowa i rzemiosło regionalne
- malarstwo Pawła Gajewskiego w galerii
- urokliwy dworek z XVIII wieku
Historia muzeum w Hrubieszowie
Placówka powstała w 1965 roku z inicjatywy lokalnych regionalistów skupionych wokół Towarzystwa Regionalnego Hrubieszowskiego. Początkowo nosiła nazwę Muzeum Ziemi Hrubieszowskiej. Rok później została upaństwowiona, a od 1972 do 1999 roku funkcjonowała jako oddział Muzeum Okręgowego w Zamościu.
Pierwsza siedziba mieściła się w kamienicy przy obecnej ulicy 3 Maja – budynek ten już nie istnieje. Od czerwca 1972 roku muzeum znalazło stałe lokum właśnie w dworku du Chateau, gdzie działa do dziś. W 1984 roku w odnowionych wnętrzach udostępniono ekspozycję stałą.
Nie każdy wie, że oficjalne nadanie patrona – Stanisława Staszica – nastąpiło dopiero w 1979 roku, podczas uroczystości z okazji 150. rocznicy śmierci tego wybitnego działacza, filozofa i geologa.
Co zobaczysz w Muzeum Staszica – ekspozycje stałe
Wystawa stała składa się z czterech głównych ekspozycji, które prowadzą zwiedzających przez różne aspekty historii regionu.
Ekspozycja archeologiczna prezentuje pradzieje Kotliny Hrubieszowskiej od neolitu po średniowiecze. Eksponaty pochodzą z licznych stanowisk archeologicznych w okolicy – z Gródka, Stefankowic, Hrubieszowa-Podgórza, Alojzowa, Czerniczyna, Łuszczowa, Masłomęcza, Wilkowa i Teptiukowa. To konkretne znaleziska, które pokazują jak wyglądało życie na tych terenach tysiące lat temu.
Ekspozycja historyczna obejmuje dzieje Hrubieszowa od średniowiecza po drugą połowę XX wieku. Znajdziesz tu militaria, numizmaty oraz zbiory związane bezpośrednio z osobą Stanisława Staszica i działalnością założonego przez niego Towarzystwa Rolniczego Hrubieszowskiego. To właśnie ta część ekspozycji pokazuje, dlaczego postać Staszica jest tak ważna dla regionu – nie był tylko patronem z nazwy.
Ekspozycja etnograficzna obrazuje kulturę ludową i sztukę ludową Ziemi Hrubieszowskiej. Prezentowane jest tu malarstwo i rzeźba twórców ludowych z regionu. Warto zwrócić uwagę na różnorodność form artystycznych charakterystycznych dla tego obszaru.
Galeria sztuki to miejsce, gdzie można zobaczyć obrazy Pawła Gajewskiego oraz innych artystów związanych z regionem. Ta część ekspozycji pokazuje, że Hrubieszów miał swoich twórców, którzy dokumentowali życie miasta i okolic.
Dla kogo jest to muzeum
Muzeum sprawdzi się przede wszystkim dla osób zainteresowanych historią regionalną i archeologią. Jeśli fascynują Cię odkrycia sprzed wieków i chcesz zobaczyć autentyczne znaleziska z wykopalisk – to miejsce dla Ciebie.
Rodziny z dziećmi również mogą tu zajrzeć, szczególnie jeśli pociechy interesują się historią. Muzeum organizuje lekcje muzealne dla młodzieży szkolnej, więc jest przygotowane na młodszych zwiedzających. Nie jest to jednak miejsce z interaktywnymi atrakcjami – raczej klasyczna ekspozycja.
Warto odwiedzić muzeum także ze względu na sam budynek. Miłośnicy architektury docenią klasycystyczny dworek, który stanowi jedną z najbardziej reprezentacyjnych budowli Hrubieszowa. Jego położenie vis-a-vis parku miejskiego sprawia, że można połączyć zwiedzanie z przyjemnym spacerem.
Dwór du Chateau powstał na miejscu zamku zniszczonego w 1648 roku przez wojska Chmielnickiego. Przez stulecia zmieniał właścicieli, a każdy z nich zostawiał w nim swój ślad.
Kim był Stanisław Staszic i co go łączy z Hrubieszowem
Stanisław Staszic to postać, której nie da się pominąć mówiąc o Hrubieszowie. Ten filozof, geolog, pisarz i działacz oświeceniowy był jednym z właścicieli miejscowego dworu. Co ważniejsze – założył tutaj Towarzystwo Rolnicze Hrubieszowskie, które miało na celu rozwój rolnictwa w regionie.
W muzeum znajdziesz dokumenty i eksponaty związane z działalnością tego Towarzystwa. To ciekawy fragment historii pokazujący, jak w XIX wieku próbowano modernizować polską wieś i wprowadzać nowoczesne metody uprawy.
Praktyczne informacje – godziny, ceny, dojazd
Godziny otwarcia:
- Poniedziałek – piątek: 9:00 – 16:00 (wejście do 15:30)
- Sobota – niedziela: 10:00 – 15:00 (wejście do 14:30)
Ceny biletów:
- Bilet normalny: 6 zł
- Bilet ulgowy: 3 zł (dzieci od 7 lat, młodzież, studenci do 26 roku życia)
- Dzieci do lat 7: wstęp bezpłatny
- W każdą sobotę: wstęp bezpłatny dla wszystkich
Czas zwiedzania: około 1 godziny
Jak dojechać: Muzeum znajduje się przy ulicy 3 Maja 11 w centrum Hrubieszowa, naprzeciwko parku miejskiego. Z dworca PKP do muzeum jest około 1,5 km – można dojść pieszo w kwadrans lub dojechać lokalnym autobusem.
Kontakt: tel. 84 696 27-83, e-mail: [email protected]
Muzeum prowadzi także Skansen Wioska Gotów w Masłomęczu, położony przy trasie z Hrubieszowa do Mircza. To kolejne miejsce warte odwiedzenia dla osób zainteresowanych historią regionu.
Czy warto odwiedzić Muzeum Staszica w Hrubieszowie
To zależy czego szukasz. Jeśli jesteś w Hrubieszowie i interesuje Cię historia regionu – zdecydowanie tak. Muzeum daje dobry przekrój przez dzieje Ziemi Hrubieszowskiej, od pradziejów po czasy współczesne. Ekspozycja archeologiczna pokazuje konkretne znaleziska z lokalnych wykopalisk, co jest wartością samą w sobie.
Sam budynek też robi wrażenie. Klasycystyczny dworek z historią sięgającą XVIII wieku to rzadkość w tej części Polski. Jego wnętrza zostały odnowione, ale zachowały oryginalny charakter.
Nie jest to wielkie muzeum z przebogatymi zbiorami. Raczej solidna placówka regionalna, która dobrze dokumentuje lokalną historię. Za 6 złotych (a w soboty za darmo) można poznać dzieje miasta i okolic, zobaczyć ciekawe eksponaty archeologiczne i zajrzeć do pięknego dworku. Godzina zwiedzania to rozsądny czas – wystawa nie jest przytłaczająca, ale zawiera wszystko co istotne.
Muzeum znajduje się w centrum, więc łatwo je połączyć z innymi punktami na mapie Hrubieszowa. Po zwiedzaniu warto przejść się po parku miejskim, który jest tuż obok.