Rezerwat Przyrody Siedliszcze

Rezerwat Przyrody Siedliszcze to niewielki, bo liczący niespełna 15 hektarów obszar chroniony na Lubelszczyźnie, gdzie natura pozostała niemal nietknięta. Leży na skraju rozległych Lasów Strzeleckich w gminie Białopole, tuż przy dolinie rzeki Wełnianki. Głównym powodem, dla którego warto tu zajrzeć, są gniazda orlika krzykliwego – jednego z najrzadszych ptaków drapieżnych w Polsce – oraz fragmenty przeszło stuletniej puszczy grądowej.

Orlik krzykliwy i inne skarby fauny rezerwatu

Największą osobliwością Siedliszcza są dwie pary orlików krzykliwych, które wybrały sobie ten las na miejsce lęgowe. To ptak objęty ścisłą ochroną, a jego populacja w Polsce liczy zaledwie kilkaset par. Wojewoda Lubelski ustanowił wokół gniazd specjalne strefy ochronne, więc szanse na ich zachowanie są spore.

Oprócz orlika w rezerwacie gniazdują też inne ptaki drapieżne – jastrzębie i myszołowy. Żyzne siedliska sprzyjają rozwojowi owadów, co z kolei przyciąga kolejne ogniwa łańcucha pokarmowego. Wśród ssaków można spotkać ryjówki malutką i aksamitną, nornicę rudą, a z drapieżników łasicę, gronostaja i kunę leśną. Nie każdy wie, że tak niewielki obszar potrafi ukryć tak bogatą faunę.

Rezerwat powstał z inicjatywy profesora Janusza Janeckiego z SGGW i KUL, byłego prezesa Ligi Ochrony Przyrody, który urodził się i wychował w pobliskiej wsi Siedliszcze. To jego starania doprowadziły do objęcia tego terenu ochroną w 1975 roku.

Stary grąd i rzadkie rośliny

Las w rezerwacie ma ponad 120 lat, a miejscami przypomina pierwotną puszczę. Dominuje tu grąd niski – typ lasu liściastego charakterystyczny dla żyznych gleb, z domieszką łęgu olszowo-jesionowego i olsu w wilgotniejszych partiach. Drzewostany rosną gęsto, a ich naturalna struktura nie była zakłócana przez człowieka.

Flora rezerwatu to prawdziwa gratka dla botaników. Pod ochroną ścisłą znajduje się tu kilka gatunków: lilia złotogłów, buławnik wielkokwiatowy, ciemiężyca zielona, gnieźnik leśny, listera jajowata, przylaszczka pospolita, wawrzynek wilczełyko i miodownik melisowaty. Na łąkach przylegających do rezerwatu rośnie także pełnik europejski.

Gdzie leży rezerwat i jak tam dotrzeć

Siedliszcze znajduje się w północnej części Strzeleckiego Parku Krajobrazowego, w gminie Białopole w powiecie chełmskim. Najbliższą miejscowością jest wieś Brzozowiec. Z Chełma dzieli go około 20 kilometrów, z Lublina nieco ponad 70.

Dojazd samochodem z Chełma: kierunek na Białopole, dalej na północ w stronę kompleksu Lasów Strzeleckich. Najlepiej korzystać z nawigacji, wpisując „Rezerwat Siedliszcze Brzozowiec”. Drogi są asfaltowe, ale w końcowej fazie trzeba liczyć się z drogami leśnymi. Parking nieformalny przy leśnej drodze dojazdowej.

Komunikacja publiczna jest tutaj mocno ograniczona. Autobusy kursują do Białopola, ale stamtąd jeszcze kilka kilometrów pieszo lub rowerem. Dla rowerzystów może to być ciekawa opcja – trasa przez Lasy Strzeleckie to przyjemna wycieczka.

Co konkretnie można tu zobaczyć

Rezerwat nie ma infrastruktury turystycznej – nie ma tu ścieżek edukacyjnych, tablic informacyjnych ani wyznaczonych tras. To miejsce dla tych, którzy szukają kontaktu z niemal dziewiczą przyrodą.

Spacer po rezerwacie to przede wszystkim wędrówka po starym lesie. Wysokie drzewa, naturalne podszycie, martwe drewno pozostawione na miejscu – wszystko to tworzy atmosferę puszczy. Warto przyjść wczesnym rankiem lub pod wieczór, kiedy aktywność zwierząt jest największa. Z orlików najlepiej nie liczyć na bliskie spotkanie – to bardzo płochliwe ptaki, a ich gniazda są chronione strefami, do których lepiej się nie zbliżać.

Wiosną i latem rezerwat prezentuje się najlepiej. Kwitną wtedy chronione rośliny, a las pełen jest życia. Jesienią dominują barwy liści, a zimą można łatwiej wypatrzeć ślady zwierząt na śniegu.

Rezerwat Siedliszcze wchodzi w skład Strzeleckiego Parku Krajobrazowego i znajduje się w pobliżu obszarów Natura 2000. Na północ od jego granicy planowane jest utworzenie użytku ekologicznego chroniącego fragment torfowiska.

Dla kogo jest ten rezerwat

Siedliszcze to miejsce przede wszystkim dla miłośników przyrody i ornitologów. Rodziny z małymi dziećmi mogą się tu nudzić – brak infrastruktury i atrakcji oznacza, że trzeba samemu umieć czerpać radość z obserwacji natury.

Dobrze sprawdzi się tu ktoś, kto lubi ciszę i chce odpocząć od turystycznego zgiełku. Fotografowie przyrody znajdą tu interesujące motywy, choć trzeba się uzbroić w cierpliwość. Birdwatcherzy powinni zabrać lornetkę – szansa na zobaczenie orlika jest niewielka, ale zawsze można trafić na inne ciekawe gatunki.

Nie jest to miejsce na wielogodzinną wycieczkę. Rezerwat jest niewielki, więc na spokojny spacer wystarczy godzina, może dwie. Można go połączyć z dalszą wędrówką po Lasach Strzeleckich lub zwiedzaniem innych atrakcji Strzeleckiego Parku Krajobrazowego.

Praktyczne informacje przed wizytą

Wstęp do rezerwatu jest bezpłatny – jak w przypadku większości rezerwatów przyrody w Polsce. Nie ma tu obsługi, kasy ani punktu informacyjnego. Obszar jest dostępny cały rok, ale obowiązuje zakaz niszczenia przyrody, zbierania roślin i płoszenia zwierząt.

Godziny: rezerwat dostępny całą dobę, ale najlepsze warunki do obserwacji przyrody to wczesny ranek lub godziny przedwieczorne.

Ile czasu: na spokojny spacer 1-2 godziny, można połączyć z dłuższą wycieczką po okolicy.

Co zabrać: wygodne buty do chodzenia po lesie (może być błotnisto), lornetkę dla obserwatorów ptaków, aparat fotograficzny, wodę i coś do jedzenia (brak jakiejkolwiek infrastruktury gastronomicznej w okolicy).

Najlepsza pora: maj-czerwiec (kwitnienie roślin, aktywność ptaków) lub wrzesień-październik (jesienne barwy lasu).

Więcej informacji o rezerwacie można uzyskać w Nadleśnictwie Strzelce lub w siedzibie Strzeleckiego Parku Krajobrazowego. Warto pamiętać, że to obszar chroniony – obowiązuje tu szczególny szacunek dla przyrody.