Strzelecki Park Krajobrazowy to rozległy obszar chronionych lasów na pograniczu powiatów chełmskiego i hrubieszowskiego, w południowo-wschodniej części województwa lubelskiego. Zajmuje ponad 11 tysięcy hektarów, z czego niemal dwie trzecie stanowią zwarte kompleksy leśne. To miejsce szczególne przede wszystkim dla miłośników przyrody – park uznano za ostoję ptaków o znaczeniu krajowym i europejskim, a na jego terenie gnieździ się około 600 par ptaków drapieżnych.
Nie jest to typowa atrakcja turystyczna z bramkami i biletami. Raczej dzikie, autentyczne zakątki Polesia, gdzie natura dyktuje warunki.
- Ostoja rzadkich ptaków drapieżnych
- dwa rezerwaty przyrody
- bogactwo flory i fauny
- malownicze szlaki turystyczne
- idealne miejsce na rowerowe wycieczki
Ostoja ptaków drapieżnych na Lubelszczyźnie
Główną wizytówką parku są ptaki – zwłaszcza rzadkie orliki krzykliwe, które wybrały te lasy na swoje siedliska lęgowe. W herbie parku widnieje właśnie ten gatunek, choć konkurencję mogłyby mu zrobić myszołowy, jastrzębie czy trzmielojady. Wszystkie te drapieżniki można tu spotkać podczas spaceru lub przejażdżki rowerem.
W starych, różnogatunkowych drzewostanach żyją także dzięcioły – średnie i czarne, bociany czarne, jarząbki oraz muchołówki białoszyje i małe. Dla obserwatorów ptaków to prawdziwy raj, choć wymaga cierpliwości i dobrego sprzętu optycznego. Nie każdy dzień gwarantuje spektakularne obserwacje, ale samo przebywanie w lesie pełnym śpiewu i gwaru ptasich głosów ma swój urok.
Na terenie Strzeleckiego Parku Krajobrazowego naliczono około 600 gniazd ptaków drapieżnych – to jedna z najważniejszych ostoi tych gatunków w Polsce.
Dwa rezerwaty i bogactwo flory
W obrębie parku znajdują się dwa rezerwaty przyrody. Pierwszy – „Siedliszcze” – utworzono w 1975 roku głównie po to, by chronić stanowiska lęgowe orlika krzykliwego. Jednocześnie chroni on 120-letni starodrzew grądu niskiego z dębem szypułkowym, olszynami i jesionami. To fragmenty lasu, które wyglądają jak z innej epoki – wysokie, potężne drzewa tworzą zwarty baldachim, a pod nim panuje specyficzny, wilgotny mikroklimat.
Drugi rezerwat to „Liski” – rezerwat leśny chroniący cenne fragmenty naturalnych siedlisk. Oba rezerwaty można zwiedzać, poruszając się po wyznaczonych szlakach i ścieżkach.
Flora parku to nie tylko drzewa. Na terenie Strzeleckiego rośnie 35 gatunków roślin objętych ochroną całkowitą i 10 gatunków objętych ochroną częściową. Do najbardziej okazałych należą obuwik pospolity, buławniki wielkokwiatowy i czerwony, mieczyk dachówkowaty czy naparstnica zwyczajna. Można tu też natknąć się na wawrzynek wilczełyko, lilię złotogłów, listerę jajowatą, orlika pospolitego i parzydło leśne. Wiosna i wczesne lato to najlepszy czas na odkrywanie tego bogactwa.
Szlaki turystyczne i trasy rowerowe
Przez park przebiegają dwa szlaki turystyczne – czerwony i niebieski – oraz wyznaczona ścieżka rowerowa. Szlaki prowadzą przez najciekawsze fragmenty lasów, mijając miejsca warte zatrzymania. Trasy nie są szczególnie wymagające, bo teren jest płaski – to charakterystyka Polesia Chełmskiego, które nie ma wyraźnych wzniesień. Jedynie dolina Bugu wnosi nieco urozmaicenia w krajobraz.
Rowerem można przemierzyć park w kilka godzin, ale warto zaplanować całodniową wycieczkę z przerwami na obserwację przyrody i odpoczynek. Latem las daje błogą ochrę, zimą natomiast cisza i przestrzeń robią wrażenie.
Co warto zobaczyć w okolicy parku
Sam park to przede wszystkim przyroda, ale w jego otoczeniu znajduje się kilka ciekawych miejsc związanych z dziedzictwem kulturowym regionu. W Maziarni Strzeleckiej stoi myśliwski pałac Zamoyskich – historyczna rezydencja, w której obecnie można znaleźć noclegi. To dobra baza wypadowa dla tych, którzy chcą spędzić w okolicy więcej czasu.
Wsie Józefów i Jasienica to ośrodki ludowego garncarstwa – tradycja ta przetrwała tu do dziś, choć oczywiście w mniejszej skali niż dawniej. W Stefankowicach i Kopydłowie zachowały się zespoły dworskie z parkami, pochodzące z XIX wieku. W Horodle można zajrzeć do barokowego klasztoru dominikanów z XVIII wieku.
Najpopularniejszą bazą turystyczną w rejonie parku jest Starosiele – miejscowość, gdzie znajdziesz zakwaterowanie, kąpielisko nad zalewem oraz wypożyczalnię sprzętu turystycznego. To dobry punkt startowy, zwłaszcza latem, gdy po wędrówce po lesie chce się ochłodzić w wodzie. Noclegi dostępne są także w Dubience, Krynicy i Horodle.
W Pałacu Myśliwskim Zamoyskich w Maziarni Strzeleckiej można nie tylko podziwiać historyczną architekturę, ale także znaleźć miejsce na nocleg.
Dla kogo jest Strzelecki Park Krajobrazowy
To miejsce dla tych, którzy szukają kontaktu z naturą bez turystycznego zgiełku. Miłośnicy ptaków znajdą tu raj do obserwacji rzadkich gatunków. Fani rowerowych wycieczek mogą przemierzyć park szlakami, które nie są zatłoczone nawet w sezonie. Rodziny z dziećmi, które lubią spacery po lesie, też będą zadowolone – płaski teren i dobrze oznakowane trasy sprawiają, że wędrówka jest bezpieczna i przyjemna.
Nie jest to jednak miejsce dla tych, którzy oczekują rozrywki na każdym kroku. Brak tu restauracji, punktów widokowych z tarasami czy atrakcji typu park linowy. Strzelecki Park to przyroda w czystej postaci – las, łąki, śpiew ptaków i cisza.
Praktyczne informacje – jak dojechać i ile czasu zaplanować
Park położony jest na pograniczu gmin Białopole, Dubienka, Hrubieszów i Horodło. Najłatwiej dojechać tu samochodem – główne drogi prowadzą przez Chełm i Hrubieszów. Z Lublina to około 80-100 km w zależności od wybranej trasy. Komunikacja publiczna jest ograniczona, więc bez własnego środka transportu może być trudno.
Wstęp na teren parku jest bezpłatny – to obszar chroniony, ale otwarty dla turystów. Nie ma godzin otwarcia ani bramek wejściowych. Park działa przez cały rok, choć każda pora ma swój urok. Wiosna i lato to czas na obserwację ptaków i kwitnących roślin. Jesień zachwyca kolorami liści, a zima – spokojem i możliwością zobaczenia śladów zwierząt na śniegu.
Na zwiedzanie warto zarezerwować co najmniej pół dnia, jeśli planujesz krótką wycieczkę rowerową lub pieszą. Całodniowa wyprawa pozwoli na spokojne przemierzenie szlaków, obserwację przyrody i odpoczynek w lesie. Jeśli chcesz poznać okoliczne atrakcje – pałac w Maziarni, klasztor w Horodle czy kąpielisko w Starosielu – lepiej zaplanować weekend.
Przed wyruszeniem warto zaopatrzyć się w mapę turystyczną parku (dostępna w skali 1:50 000) oraz lornetkę, jeśli interesujesz się obserwacją ptaków. Latem przyda się repelent na komary – wilgotne lasy potrafią być uciążliwe. Zimą natomiast warto ubrać się ciepło, bo spacer po otwartych przestrzeniach potrafi dać się we znaki.
Więcej informacji o parku można znaleźć na stronie Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych lub w lokalnych punktach informacji turystycznej w Chełmie i Hrubieszowie.